• Hulp: wat is de vraag?

    by  • 5 maart 2012 • Geen categorie

    Mijn google-search op ‘stichtingen in Oeganda’ levert 873.000 resultaten op. Deze ‘search’ levert natuurlijk geen zuivere resultaten op. Desondanks kan er gesteld worden dat er veel hulpprojecten in Oeganda gestart worden. Reizend door Oeganda vraag ik me af hoe de particuliere hulpprojecten die ik bezoek ontstaan. Bij elk bezoek vraag ik er naar.

    Voorbedachte rade
    Vaak onstaan projecten na een eerste bezoek aan het land, vanuit een speciale band met een van de bewoners van het land, een toevallige ontmoeting, vanuit hun eigen beroep of met ‘voorbedachte rade’. Aan dat laatste besteed ik in deze blog graag aandacht. Het zijn Nederlandse initiatiefnemers die in Oeganda aankomen met een idee voor een hulpproject: “ik wil graag iets met gelijkheid tussen vrouwen en mannen in dorp X doen.” Goed. Vinden we belangrijk en de Dolle Minas zouden trots zijn. Maar zitten de Oegandezen hier wel op te wachten? We gaan eens vragen of de dorpelingen het hiermee eens zijn. Maar hoe?

    Ja of nee, het is géén simpele vraag
    Het ‘op de man’ af vragen levert over het algemeen het bekende ‘eehhe’ antwoord op met het bijbehorende ophalen van de wenkbrauwen: een gebruikelijk manier in Oeganda om ergens mee in te stemmen. Als blanke word je vaak bij voorbaat als rijk beschouwd. Het is niet voor niets dat de eerste Engelse woorden van Oegandese kinderen vaak ‘mzungu! You give me my money’ zijn. Deze indruk zorgt ervoor dat je geen neutrale ontmoeting hebt: je komt met een zak geld, wat dorp X goed kan gebruiken. Dus ja; de gelijkheid tussen vrouwen en mannen is erg belangrijk. Een compleet nieuwe school trouwens ook, ondanks dat er al een bestaat. En wil je een kruiwagen schenken? Graag! Mijn punt is niet dat alle Oegandezen op geld uit zijn of dat hulp overbodig is. Integendeel. Mijn punt is dat het bepalen van de hulpvraag niet simpel is. Je komt er alleen maar achter door de juiste vragen te stellen, goed te luisteren en alert te zijn. Maar welke vragen moet je stellen?

    Soms is de omweg de kortste weg
    “Je kan in Oeganda beter zes indirecte vragen stellen, dan een directe vraag” legt Sander uit. Sander is eigenaar van het ICUganda Service Centre: een adviesbureau dat hulpprojecten adviseert en begeleidt. Sander woont al jaren in Oeganda en is getrouwd met Sarah; een Oegandese vrouw. Hij is ondertussen handig geworden in het manoevreren tussen de Nederlandse als de Oegandese cultuur. Terwijl hij dit vertelt, schiet me iets te binnen. Het is een advies wat ik lang geleden van iemand kreeg: soms is de omweg de kortste weg. Bij het bepalen van de hulpvraag lijkt me dat advies op de juiste plaats. Maar wat is dan het startpunt van de omweg?

    Hulp geven of behoefte bevredigen?
    Mij lijkt het startpunt meteen ook een van de moeilijkste punten. Het vergt vaak het doorstrepen van je eigen wensen, die tevens ook je eigen drijfveren zijn. Het gaat er uiteindelijk niet om dat wíj vinden dat de gelijkheid tussen man en vrouw belangrijk is. Het is de kunst om niet direct te doen wat wij nodig vinden, want dat weten we simpelweg niet altijd en het is moeilijker om daar achter te komen dan we denken. Het doel is immers om de mensen op de beste manier te helpen; niet om onze eigen behoeftes om hulp te geven te bevredigen. Je eigen wensen eenmaal doorgestreept, begin je met luisteren en kijken. Het allerbeste nog, is om daar hulp bij te vragen van iemand zoals Sander die de culturele context beter kan lezen, want google helpt je hier niet bij.

    Tip: wil je hulp bij het bepalen van de hulpvraag van je project? Neem dan contact op met het ICU Service Center in Kampala. De combinatie van Nederlanders en Oegandese werknemers versterkt door 4 jaar ervaring zorgt voor een onmisbare culturele vertaalslag in het opzetten van hulpprojecten in Oeganda.

    About